We beginnen deze blog met een kleine hersenoefening. Haal voor uw geestesoog, zoals dat zo mooi heet, de volgende plekken: het Colosseum, de zuil van Trajanus, de Pont du Gard bij Nimes, een tumulus bij Tongeren. Helderziend ben ik vooralsnog niet, maar ik weet wel ongeveer zeker wat u nu ziet met dat geestesoog: het reusachtige Colosseum en zijn bogen, Trajanus’ zuil met haar reliëfs, de indrukwekkende Pont du Gard en zijn verdiepingen, een groen begroeide tumulus. Ik weet ook wat we met z’n allen bij onze oefening niet zien: een kraam met gelati, panini en bibite, een glimmende auto, een zwemmende hond en een modale Tongerse tuin. Op de foto’s van Alfred Seiland die op de expo Imperium Romanum te zien zijn, zie je ze wél samen: het Colosseum met zo’n mobiel kraam, een stralende motorkap bij Trajanus’ zuil, de Pont du Gard en een zwemmende hond in de rivier, een tumulus achter een modale Tongerse tuin. Het leven zoals het nu is. Met Romeinse resten erbij. In 35 landen, alsjeblieft.

Uit welke tijd komen die Romeinse resten? Dat is een venijnige vraag van mij. De audiogids geeft u netjes het antwoord. Maar mijn persoonlijke antwoord luidt: uit onze tijd. Ik moet dat anders zeggen: Seiland fotografeert geen Romeinse resten. Hij fotografeert Romeinse resten in de realiteit van vandaag. Ik kan dat nog scherper zeggen: de Romeinse resten die we op de foto’s van Seiland zien, behoren tot onze wereld, en niet langer tot het Imperium Romanum. Wij observeren en exploiteren ze, bezoeken ze of laten ze links liggen, verfraaien ze of laten ze vervallen, bouwen ze na, geven ze betekenis, vinden de oude stenen de max of toch maar niks…

Deze blog gaat van bij het begin over de aanwezigheid van splinters oudheid in onze tijd, dat is het opzet. De lévende aanwezigheid. Betonnen Venussen in onze tuinen. Antigones en Orfeusen op onze toneelpodia. Latijnse namen op bedrijfscamionettes. Het oude stoïcisme als inspiratiebron. Het Colosseum en de Pont du Gard als toeristische trekpleisters. De Tongerse tumulus als beschermd onroerend erfgoed.

Gelukkig hebben we classici, historici, cultuurhistorici en archeologen die ons netjes kunnen uitleggen waar Venus en Antigone ooit voor stonden, en waar het Colosseum, de Pont du Gard en zo’n tumulus voor dienden. Dat is heel mooi, maar er is volgens mij iets veel fundamentelers aan de hand. Ik citeer – schrik niet – de Leuvense astrofysicus Thomas Hertog, leerling en later vriend van wijlen Stephen Hawking. Hij heeft het over het kwantumuniversum. Je moet er even goed je aandacht bij houden: ‘Het kwantumuniversum,’ zegt Hertog, ‘bestaat niet uit de ene gebeurtenis die de andere opvolgt, gevolgd door weer een andere, zoals we meestal tegen geschiedenis aankijken, maar uit een totaliteit waarvan we zelf deel uitmaken, en waarin onze huidige observaties werkelijkheid geven aan iets wat “toen” gebeurde.’ Wat zegt Hertog hier? Dat zijn kwantumuniversum een groot geheel is waarin de tijden door elkaar heen lopen. Waarvan wij, die nu leven, deel uitmaken. En waarin wij bepalen wat voor ons nu de betekenis is van, in ons geval, het Colosseum, de zuil, de Pont du Gard en de tumulus. Hoe wij daarnaar kijken. Wij creëren onze eigen realiteit, we staan er middenin. Nu. We kunnen niet anders: we zijn nu eenmaal geen inwoners van het Imperium Romanum meer.

Dat is voor mij de kracht van de fotografie van Alfred Seiland. Het gaat niet om de Pont du Gard – Seiland is geen archeoloog – maar om de Pont du Gard met de zwemmende hond. Die brengt de fotograaf samen in beeld. Nu, dus. In de nieuwe werkelijkheid die hij zo creëert. Die berust op de gelijktijdigheid der tijden. Met de woorden van Thomas Hertog: ‘Een totaliteit waarvan we zelf deel uitmaken.’ En óók, dat is een ander boeiend facet, Seiland confronteert snelheden met elkaar: de zwemmende hond is allang weer verdwenen of dood, de glimmende auto stond hoogstens een paar uur bij Trajanus’ duizend negenhonderd jaar oude zuil. Seilands foto’s tonen zowel de roerloze vastigheid van eeuwen als de dynamische vluchtigheid van het moment. In zijn foto-universum neemt hij alles tegelijk waar.

Trigger voor deze blog: m’n medewerking aan de expo ‘Imperium Romanum’ in het Gallo-Romeins Museum. Het lezen van het boek ‘Big Bang. De verbeelding van het universum’ dat verscheen naar aanleiding van het Leuvense stadsfestival KNAL, over de oerknal.

Je hebt een idee dat in deze reeks blogs past? Mail het naar Patrick De Rynck.

Meer over de oudheid in jouw leven? Check www.hic-nunc.be