Ik heb het niet grondig onderzocht, maar zoals ik het aanvoel is 15 maart zo ongeveer de enige concrete datum in het jaar waarbij we met velen meteen aan de oudheid denken, daarbij geholpen door een begrip uit de Romeinse kalender: de ‘iden’. Misschien is 21 april op afstand een goede tweede datum, maar dan op grote afstand. Dat is de zogenaamde stichtingsdatum van Rome. Zeker in de zogenaamd Eeuwige Stad weten velen waar 21 april voor staat. Dat wordt daar nog altijd gevierd, 2778 jaar na de feiten.

Terug naar de iden van maart, en de moord op Julius Caesar die daar onlosmakelijk mee is verbonden. Hoe komt het dat die in ons collectieve geheugen is gegrift? Uiteraard omdat het een belangrijke datum is in de geschiedenis, dat spreekt. Maar het komt volgens mij zeker ook deels door een zekere William Shakespeare en zijn tragedie Julius Caesar uit 1599. Het zinnetje Beware of the ides of march, in het stuk een waarschuwing van een waarzegger aan het adres van Caesar, was lang gevleugeld, zoals dat heet. In onze tijd en ons land helpt het natuurlijk ook een beetje dat de huidige eerste minister van België een jeugdidool had, genaamd Julius Caesar. Caesar heeft bij Bart De Wever inmiddels plaats moeten ruimen voor Augustus, maar dat belette de krant De Morgen niet om de voorbije dagen een artikel te brengen met als lange en enigszins opgeklopte titel Net als voor zijn jeugdidool Caesar kan maart een riskante maand worden voor Bart De Wever.

Illustratie: Munt met een voorstelling van Marcus Junius Brutus, een van Caesars moordenaars. Op de keerzijde: een vrijheidsmuts (pileus), 2 dolken en de woorden ‘Eid. Mar.’ Ofwel: ‘De iden van Maart’. 

Caesar was een doener, aldus nog die eerste minister van ons, in een vorig leven ook historicus en tot op vandaag, zoals bekend, fan van de oudheid. Nu ik eraan denk, dat Caesar inderdaad doortastend optrad, zacht gezegd, blijkt ook uit de gevleugelde woorden die we aan hem toeschrijven, tot op vandaag: denk aan ‘Veni, vidi, vici’, een uitspraak die getuigt van enige zelfverzekerdheid, aan de wending ‘de Rubicon oversteken’ en aan het gokachtige zinnetje ‘Alea iacta est’, ‘De teerling is geworpen’. Hoewel dat laatste eigenlijk een tegenvoorbeeld is en juist een uitspraak van een twijfelende Caesar. In een correctere vertaling zei hij bij die gelegenheid, net voor het oversteken van de Rubicon: ‘Laat de teerling dan maar geworpen zijn’.

Ook ‘divide et impera’, ‘verdeel en heers’, wordt vaak aan Caesar toegeschreven, vanwege zijn streven om tijdens de Gallische Oorlog bij de Gallische stammen verdeeldheid te zaaien. Maar dat ‘verdeel en heers’ was in de oudheid natuurlijk al veel langer een bekende politiek-militaire tactiek. Wij, Europeanen, maken er in deze turbulente tijd overigens weer volop kennis mee. Onze Julius Caesar zit in het Witte Huis Europa te verdelen en te heersen.

Ik eindig deze gastblog wat ongewoon: met een dubbele reclameboodschap. De Caesar over wie ik het hier had, is de hoofdfiguur in het recent verschenen boek Ave, Caesar dat voormalig radiojournalist en classicus Johan De Ryck schreef, over hoe Caesar tot op vandaag overal blijft opduiken. De ondertitel luidt: Wie hij was en wat hij vandaag nog altijd betekent.

En Caesar is ook een absoluut hoofdpersonage in het concert Echo’s van het imperium dat de fantastische Koninklijke Fanfare De Werkmanszonen in het Gallo-Romeins Museum zal geven op 10, 11 en 16 mei. Caesar zal er van zich laten horen in hedendaagse composities. Meer zal ik daar op deze plaats nog niet over zeggen. Ik hoop u in elk geval op een van die dagen in het museum te mogen ontmoeten!
Meer informatie over de concerten vind je hier.

 

Je hebt een idee dat in deze reeks blogs past? Mail het naar Patrick De Rynck.

Meer over de oudheid in jouw leven? Check www.hic-nunc.be