All Greeks: zo heet het Gentse stadsfestival waarin dus in mei en juni de Griekse tragedie centraal staat. Voor zover ik weet is zo’n ambitieus project ongezien. Dé vraag is dan natuurlijk: waarom? Wat hebben tragedies van 2500 tot 2400 jaar oud eigenlijk nog te vertellen aan een publiek van vandaag? Aan ons? De stukken gaan bovendien over mythen die ook in het Athene van 500 tot 400 voor Christus, de bloeitijd van de Griekse tragedie, al stokoud waren.

Ik zal je het dubbele geheim verklappen: dat komt omdat de kwesties die in veel van die tragedies aan de orde zijn geen houdbaarheidsdatum hebben. Ze blijven geldig en fris, en we kunnen er altijd onze al dan niet nieuwe antwoorden op formuleren. Het tweede geheim van de Griekse tragedie is dat je als maker behoorlijk vrij met die verhalen kunt omspringen. Dat was al zo in het antieke Athene en dat is nog altijd het geval. Dit zijn geen heilige teksten.

Hoe voelt een moeder van jonge kinderen en met een etnisch diverse afkomst zich die door haar man in de steek wordt gelaten voor een vrouw met meer sociaal kapitaal? Dat is het thema van het stuk Medea van de auteur Euripides. Wat doet een machthebber als er zich asielzoekers aanmelden en hij bang is voor de reactie van zijn bevolking? Dat is het onderwerp van het stuk De smekelingen van Aischylos. Ik ben de zus van een man die tot staatsvijand – zeg maar: terrorist – is verklaard en die volgens de wet niet mag worden begraven in z’n eigen land. Kom ik dan in opstand tegen die wet omdat er volgens mij hogere waarden zijn? Dat is dan weer de plot van het stuk Antigone van Sofokles. Hoe stop je een ketting van wraak en weerwraak en weer wraak en nog eens wraak, zoals we die momenteel in het Midden-Oosten meemaken? Dat is aan de orde in de enige trilogie die bewaard is gebleven: de Oresteia van Aischylos.

De oud-Griekse tragedies beleefden hun première in Athene tijdens een festival ter ere van de god Dionysos. Dit fresco is in 2006 in Tongeren ontdekt, bij de werkzaamheden voor de uitbreiding van het museum. We zien Dionysos op een luipaard.

32 stukken voeren ze dus op in Gent deze weken. Dat is veel, maar het stemt mij ook droef. Want die 32, dat is maar een zeer miniem percentage van alle stukken die in die 5^de eeuw v.Chr. zijn geschreven. De rest ging verloren, op hier en daar een titel en wat verzen na. Misschien bleven de beste stukken bewaard, maar misschien ook niet. Dat is onder meer een gevolg van de vernietigende kracht van canons, die er al in de oudheid onherroepelijk toe hebben geleid dat teksten niet meer werden overgeschreven, vergeten werden en verloren gingen. Rampen als bibliotheekbranden deden de rest. Ook dat – canonvorming en de vernietiging van erfgoed – zijn fenomenen die ons niet vreemd zijn.

Je hebt een idee dat in deze reeks blogs past? Mail het naar Patrick De Rynck.

Meer over de oudheid in jouw leven? Check www.hic-nunc.be