Er leeft een hardnekkig misverstand over de Odyssee, en dat komt door het woord ‘odyssee’ zelf. Volgens Van Dale is een odyssee ‘een langdurige en moeitevolle tocht’. Maar eigenlijk gaat slechts een klein stukje van de Odyssee over de avontuurlijke odyssee van het hoofdpersonage Odysseus, als u begrijpt wat ik bedoel. Mary Beard heeft gelijk: de Odyssee gaat over het leven en alles wat daarbij komt kijken.

Waar moet ik beginnen? De Odyssee begint met een zoon die op zoek gaat naar zijn afwezige vader. Da’s voer voor psychologen. Over hoe die vader na twintig jaar weer thuiskomt, bij zijn ouder wordende vrouw en zijn intussen volwassen zoon. En bij zijn eigen stokoude en gebroken vader. Hoe doe je zoiets, na twintig jaar, thuiskomen bij je naasten? De Odyssee gaat over listigheid, doen alsof je iemand anders bent, bedrog en oprechtheid. Over wie je bedoelt als je het woord ‘ik’ gebruikt. Over wat oorlog met een mens doet, jazeker, en reizen. Over familiegeheimen, trouw en lange liefde. En over ouder worden en sterfelijkheid. Daar gaat de Odyssee allemaal over. Over uw en mijn leven, dus.

Ik heb voor u een suggestie. Voor u misschien de Odyssee van Homeros leest, kunt u als opwarmer het boek Een odyssee van Daniel Mendelsohn lezen, uit 2017, onze tijd dus. Dat gaat over de auteur zelf, classicus en docent, die een cursus geeft over… de Odyssee. Zijn eenentachtigjarige vader woont die lessenreeks bij, en natuurlijk ook Mendelsohns studenten. Zo komen in dit boek drie generaties aan het woord, net zoals in Homeros’ oude Odyssee. En ze raken op een wonderlijke manier met elkaar aan de praat. Met allemaal hun ideeën over, wel ja, de Odyssee en zijn personages. Na afloop van de colleges nemen Mendelsohn en zijn vader, die een exacte wetenschapper is, deel aan een cruise. Ze reizen Odysseus na, in de Egeïsche Zee. Van Troje, waar Odysseus tien jaar vocht, naar zijn eiland Ithaka, Odysseus’ thuisbasis. En zoals elke goede reis wordt die cruise ook een reis naar zichzelf. Reizen is thuiskomen.

Een odyssee van Daniel Mendelsohn berust op een subliem – en nu volgt er een vreselijk woord – intergenerationeel idee dat een prachtboek opleverde, vol herinneringen aan het geleefde leven. Mendelsohn doceert, ontroert, doet aan zelftherapie, is erudiet, stemt tot nadenken over het mensenleven zoals het is, zoals het maar is. En hij laat u en passant met een kennersblik Homeros’ Odyssee ontdekken. U zult de 12.110 verzen van het oude epos daarna met des te meer plezier lezen.

En u hebt natuurlijk al begrepen: Mendelsohns boek speelt zich af in onze tijd. De oudheid is overal. En altijd.

Trigger voor deze blog: de avond met Mary Beard in Bozar op 7 april. Het lezen van het boek ‘Een odyssee’ van Daniel Mendelsohn. Als u de ‘Odyssee’ leest, doe het dan in de vertaling van Patrick Lateur (‘Homeros. Odyssee. Een zwerver komt thuis’, Athenaeum-Polak & Van Gennep, 2016 (en herdrukt)).

Je hebt een idee dat in deze reeks blogs past? Mail het naar Patrick De Rynck.

Meer over de oudheid in jouw leven? Check www.hic-nunc.be