Uren kun je ermee zoet zijn, op papier of op scherm: scrollen door de kaart van de Verenigde Staten, het liefst een zo gedetailleerd mogelijk exemplaar. Met wat je dan allemaal aan antieke namen tegenkomt, kun je moeiteloos een blog of tien vullen, gewoon door ze op te sommen. Gelukkig heeft iemand het voor mij gedaan: meer dan twintig plaatsen in de States heten Athens of Athena, er zijn meer dan 35 Corinths, Korinthes dus, en het aantal Alexandria’s heeft mijn voorgangster zelfs niet durven tellen. Over naar de mythologie: er zijn in de VS vier plekken die Ajax heten, een twaalftal Echo’s en één Daphne. Er zijn een aantal plaatsen die luisteren naar de naam Homer, en andere naar Hector, maar daar is vaak discussie over: zijn ze genoemd naar de antieke schrijver en de Oudgriekse held, of naar stedenstichters die toevallig ‘Homer’ of ‘Hector’ heetten? De conclusie blijft dezelfde: in Amerika houden ze van Oudgriekse en overigens ook van Romeinse namen. Denk voor de Romeinen aan Cincinnati, de stad die is genoemd naar de Romeinse soldaat en boer Cincinnatus.

Linken leggen met het oude Griekenland en Rome, onder meer in de naamgeving van plaatsen, het was in de nadagen van de Amerikaanse Revolutie en ook nog in de 19de eeuw usance. Veel founding fathers maakten op die manier duidelijk achter welke waarden ze stonden: democratie, vrijheid, vaderlandsliefde, burgerdeugden. Die projecteerden ze op Athene en zijn democratie, of op Rome in zijn republikeinse eeuwen. Maar hun motieven om voor antieke namen te kiezen waren vaak ook vager: een stadsnaam uit de Europese oudheid klonk chique en suggereerde een eerbiedwaardige traditie. Dat leidde soms ook tot wonderlijke resultaten: in Minneapolis bijvoorbeeld zit het Griekse woord ‘polis’ maar ook het inheemse ‘Mnihaha’, dat ‘waterval’ betekent. Minneapolis is dus ‘de stad van de watervallen’. Spotsylvania in Virginia is dan weer gesticht door een zekere Alexander Spotswood. Het eerste deel van zijn naam bleef. Het tweede deel, wood of bos, werd verlatijnst: silva betekent bos. Zo kom je tot het gekke Spotsylvania.

Het gebruik van de antieken bleef in Amerika niet beperkt tot het geven van namen, zoals we weten: ook klassiekachtige bouwstijlen werden gretig overgenomen, zeker voor openbare gebouwen. Denk aan het Witte Huis en je begrijpt wat ik bedoel. Het jonge Amerika staat vol oudheid. Het is een voorbeeld van een land dat zichzelf een traditie aanmat die het elders vandaan haalde, omdat dat land – of toch een aantal zogenaamde stichters – vond dat het zelf geen waardige traditie had. Dan huur je een gerespecteerd verleden in om jezelf een respectabele smoel te geven. En noem je je stad Syracuse, Athena of Alexandria.

 

Trigger voor deze blog: de documentaire ‘Attica’ op Canvas, over een beruchte gevangenis in de VS. M’n gelijktijdige lectuur van ‘The past is a foreign country’ van David Lowenthal, die dit fenomeen ook aanstipt. Hij heeft het zelfs over ‘duizenden Amerikaanse plaatsen’ met antieke namen.

Je hebt een idee dat in deze reeks blogs past? Mail het naar Patrick De Rynck.

Meer over de oudheid in jouw leven? Check www.hic-nunc.be