Hannibal was ook eerder al even in het nieuws, en wel de voorbije zomer. Toen kwam in Israël een onderzoek aan het licht over 7 oktober 2023, u weet nog wel. Die dag zou – ik zeg met nadruk ‘zou’ – de Hannibal-richtlijn of Hannibal-procedure zijn toegepast. Dat is een schimmige maatregel die het Israëlische leger zou gebruiken of gebruikt hebben om te voorkomen dat Israëlische soldaten werden of worden ontvoerd, ook als er volgens die procedure mensen moesten of moeten worden geslachtofferd, volgens de meest extreme versie. Mij gaat het hier niet om deze geheime procedure als zodanig, maar wel om haar naam. Dat vermoedde u al. Die naam is ongetwijfeld geïnspireerd door het trieste levenseinde van de Carthager Hannibal in 183 v.Chr., toen de man al zo’n twintig jaar uitgerangeerd was en eigenlijk een vluchteling was. Een voortvluchtige vluchteling, volgens de Romeinen. De 65-jarige Hannibal stierf door zelfdoding in Bithynië, in het huidige Turkije. Hij werd op dat moment bedreigd met uitlevering aan de wraakzuchtige Romeinen en stierf liever dan door zijn vijanden van weleer te worden gevangengenomen. Hannibal paste als eerste de Hannibal-richtlijn toe, zou je kunnen zeggen.

Illustratie: het vermeende graf van Hannibal in Gebze, Turkije. Foto: Yamen, 2022.

Ik kwam Hannibal deze lente ook al eens tegen, al lezend in het ambitieuze boek Zwerven langs de limes van classicus Luc Devoldere, die de grenzen van het Romeinse Rijk heeft afgereisd, voor zover dat mogelijk was, en daar verslag over uitbrengt, in een boek dat het heden combineert met het oude verleden. Devoldere bezocht onder meer het graf van onze Carthaagse veldheer in Turkije, bij de stad Gebze. Dat graf dateert uit… 1938 en was een initiatief van Atatürk, een groot bewonderaar van Hannibal.

Terug naar de KVS en zijn Hannibal, over wie co-regisseur en KVS-directeur Michael De Cock eerder ook al een boek schreef. Hij gebruikt de figuur van Hannibal om een hedendaagse boodschap te brengen. Ik citeer de tekst op de eigen website van het Brusselse toneelhuis: ‘Het idee dat barbaren opnieuw aan de poort staan, zoals Hannibal, klaar om de Europese geschiedenis uit te wissen, lijkt, hoe absurd ook, helaas terug op te leven.’ Einde citaat, dat een allusie bevat op de oude Romeinse paniekkreet ‘Hannibal ad portas’, ‘Hannibal staat voor de poorten’, van toen Hannibal Rome leek te gaan bedreigen. De KVS-toneelproductie wilde ook – ik citeer opnieuw – ‘een raam zijn op het verleden, heden en de toekomst van Europa’. Dat zijn geen kleine ambities voor zo’n opvoering. Maar daar gaat het mij niet om in deze blog. Wel om het gegeven dat een bijna legendarische antieke figuur als Hannibal kunstenaars vandaag nog blijft inspireren. En dat de oudheid dus eens te meer overal is. Ook in een Brussels toneelhuis.

P.S.: deze blogger is ook actief als redacteur en eindredacteur. De voorbije dagen corrigeerde ik de drukproef van een boek dat verschijnt bij uitgeverij… Hannibal. Het logo van Hannibal is – je mag één keer raden – een olifant!

Je hebt een idee dat in deze reeks blogs past? Mail het naar Patrick De Rynck.

Meer over de oudheid in jouw leven? Check www.hic-nunc.be