Sisyfos, die ken je ongetwijfeld. Toch van naam: hij is de man die in de onderwereld voor straf en voor eeuwig een rotsblok tegen een helling moet oprollen, die altijd weer terugrolt. Sisyfos is in het Engels letterlijk een rock-roller. Minder bekend is wat onze Sisyfos op aarde heeft uitgericht, en dat heeft alles te maken met waar ze nu in Silicon Valley hun tanden op stukbijten. Voorlopig toch.

Op een minder mooie dag stuurt de oppergod Zeus Thanatos op Sisyfos af, de god van de dood. Dat doet Zeus omdat Sisyfos over hem een soort van Epstein-verhaal de wereld heeft ingestuurd. Iets met een jonge nimf… De god van de dood op bezoek krijgen, dat is einde verhaal, zou je denken, maar dan werd dit wel een heel korte blog, zonder pointe. Maar nee, de superslimme Sisyfos verschalkt Thanatos en slaagt erin hem in de boeien te slaan. Het gevolg: niemand sterft nog op aarde. Alle mensen blijven maar leven, soms tegen beter weten in.

Dat is niet naar de zin van de goden, die ervoor zorgen dat Thanatos bevrijd wordt én dat Sisyfos nu écht richting Hades moet, de onderwereld dus. Einde verhaal, zou je voor de tweede keer denken, maar onze Sisyfos heeft vóór zijn dood aan zijn vrouw de opdracht gegeven om hem vooral niet te begraven. Dát is naar Oudgriekse normen ondenkbaar, en dus stuurt Hades, de god van de onderwereld, Sisyfos terug naar boven om zijn vrouw een uitbrander te geven en zijn uitvaart een beetje deftig te regelen. Uiteraard vertikt onze ontsnappingskunstenaar dat en blijft hij lekker nog wat voortleven. Tot hij uiteindelijk simpelweg een natuurlijke dood sterft, naar verluidt op hoge leeftijd. Onze Sisyfos wordt in de onderwereld gestraft omdat hij tot twee keer toe de dood heeft verschalkt. En zo zijn we weer bij z’n rotsblok van het begin beland. En bij de vaststelling dat Sisyfos’ onsterfelijkheid toch maar tijdelijk was…

Zoals blijkt uit dit verhaal en uit de hele mythologie gedroegen Griekse goden zich ook maar als mensen. Het enige echte verschil tussen ons en hen is dat zij zomaar meekregen waar ze dus in Silicon Valley driftig naar aan het zoeken zijn: onsterfelijkheid. Een van de gevolgen van dat eeuwig blijven leven is dat die goden zich stierlijk vervelen, om het zo te zeggen. Niks moet nog, je hebt als god toch alle tijd van de wereld, letterlijk. Dat is meteen een van de vele vragen die rijzen bij waar onze tech-bro’s mee bezig zijn: die naar zingeving. Niets doet er nog toe voor wie onsterfelijk is.

Illustratie: De verliefde Eos ontvoert de jonge Tithonos, roodfigurige kylis, tweede kwart 5de eeuw v. Chr., Athene. Boston, Museum of Fine Arts. 

Veroudering tegengaan: dat is het tweede, iets minder ambitieuze doel van de mannen van Silicon Valley. Dat klinkt al plausibeler, als je het mij vraagt. Ik ken één Oudgriekse mythe waarin de twee thema’s samen voorkomen: zorgen voor onsterfelijkheid en veroudering tegengaan. Het is het verhaal van Eos, de godin van de dageraad, en haar lieve Tithonos, die ook maar een mens is. Tot Eos voor haar lief van Zeus het eeuwige leven vraagt én ook krijgt. Alleen vergat Eos dwaasweg één extra dingetje te vragen: de eeuwige jeugd. En dus bleef Tithonos maar verouderen en verouderen en verouderen. Ik citeer een schrijnend fragment uit de Oudgriekse hymne aan Afrodite: “Toen Tithonos grijs werd, deelde de eerbiedwaardige Eos niet langer zijn bed. Wel hield zij hem in haar woning en verzorgde ze hem; ze voedde hem met brood en ambrozijn, en gaf hem mooie kleren. Maar toen de gruwelijke ouderdom hem volledig overmande en hij zijn ledematen niet langer kon bewegen of opheffen, leek voor haar déze beslissing de beste: ze borg hem op in een vertrek en duwde de schitterende deuren dicht.” Einde citaat. Mensen op hun stokoude dag wegstoppen, het is verdacht herkenbaar…

Je hebt een idee dat in deze reeks blogs past? Mail het naar Patrick De Rynck.

Meer over de oudheid in jouw leven? Check www.hic-nunc.be