Mijn verhaal begint enkele weken geleden. Het gegeven was al langer bekend, maar dit voorjaar focusten nogal wat media, vooral in Amerika, op het katholicisme van de nieuwe Amerikaanse vicepresident JD Vance. Vance is een bekeerde katholiek, en die bekering dankt hij naar eigen zeggen aan de lectuur van Augustinus. Vance zelf schreef: “Ik was iemand die een groot deel van zijn leven heeft geloofd in de leugen dat je dom moest zijn om christen te zijn. Augustinus heeft mij op een ontroerende manier laten zien dat dat niet waar is.” Einde citaat.

Het is niet de enige keer dat Vance een beroep deed op Augustinus. Dat deed hij bijvoorbeeld ook ter verdediging van het nieuwe Amerikaanse beleid inzake ontwikkelingshulp en van Trumps politiek tegenover migranten. Daarvoor haalde hij Augustinus’ concept ‘ordo amoris’ uit de kast, het idee dat je eerst voor je familie moet zorgen, dan voor je buren, je gemeenschap en je land, en dan pas voor de rest van de wereld. Het kwam hem op een ultieme reprimande van wijlen paus Franciscus te staan, die de evangelische parabel van de Barmhartige Samaritaan aanhaalde om Vances terecht te wijzen.

Illustratie: Cover van boeiend recent boek over kerkvader Augustinus

Zo zijn we meteen ook in het Vaticaan beland, waar een landgenoot van Vance inmiddels de nieuwe baas is: Robert Prevost, alias Leo XIV. Ook Prevost wees Vance al op zijn ongelijk bij het gebruik van het begrip ‘ordo amoris’, toen nog als rechterhand van zijn voorganger Franciscus. We hebben het hier over een kenner van Augustinus’ werk, mogen we veronderstellen. Want zoals intussen bekend is paus Leo XIV een augustijn en was hij zelfs een tijdlang generaal-overste van zijn orde. Leo volgt dan ook als richtsnoer voor zijn dagelijks én zijn spiritueel leven De Regel van Augustinus, de oudste kloosterregel die we in het Westen kennen. In die Regel staat de idee van de gemeenschap centraal: het samen dingen doen en het delen van dingen. Sharing, met een eigentijds woord. Ook een ander begrip was voor Augustinus essentieel: vrede. Vrede met jezelf en met je lijf en leden, waardoor je ook in je gemeenschap vrede kunt stichten en zo de wereld beter maken. Het is geen toeval dat Leo XIV in zijn allereerste, goed voorbereide toespraak daar de volle nadruk op legde.

Ik doe tot slot graag een beroep op Augustinuskenner en hoogleraar Paul Van Geest. Die gaat ervan uit dat de nieuwe paus, op basis van het denken van Augustinus, ons huidige meritocratische samenlevingsmodel zal bekritiseren. Ik citeer: “Een meritocratie zegt dat je plaats in de samenleving bepaald wordt door je eigen verdiensten. De spiritualiteit van Augustinus leert dat dat verkeerd is. Je bereikt nooit de top louter op eigen krachten. Je bent van zoveel andere factoren afhankelijk. Je moet daarin bescheiden zijn. Je moet je realiseren dat jij niet de koning van de wereld bent. Dat is de essentie van de Augustijnse spiritualiteit en dat idee zal doorwerken in het pontificaat van Leo XIV.”

Vance en Leo XIV: twee heel diverse stemmen, en alle twee vinden ze Augustinus de max, om het nu eens heel simpel te stellen. Wie nog op zoek is naar het bewijs dat de oudheid en haar ideeën leven, die kan die zoektocht hic et nunc stopzetten. Bij Augustinus.

Je hebt een idee dat in deze reeks blogs past? Mail het naar Patrick De Rynck.

Meer over de oudheid in jouw leven? Check www.hic-nunc.be