Niemand minder dan de succesvolle auteur Tom Holland deed dat al in 2016 bij Trumps eerste verkiezing. Anno 2024 is het opnieuw van dat. Welke keizerlijke namen er dan vallen, kunt u zo raden: Nero, en ook Caligula.

Donald Trump, die zichzelf in zijn persberichten al volop president noemt, is in sneltreinvaart bezig met het aanstellen van regeringsleden en het invullen van andere belangrijke functies. Daar zitten wel eens vreemde creaturen bij, zonder al te veel relevante ervaring, als ik hun biografieën mag geloven. En ja, hier en daar een journalist herinnert zich dan het geval keizer Caligula, die zelfs zijn paard tot consul wilde benoemen. Dat weetje behoort tot ons collectieve geheugen. Dit is wat de Romeinse keizersbiograaf Suetonius daarover letterlijk schrijft: “Men vertelt zelfs dat hij het consulaat voor het paard in petto had.” Meer is het niet. De historicus Dio Cassius is iets stelliger: “Caligula beloofde zelfs dat hij zijn paard tot consul zou laten benoemen. Hij zou dat zeker ook gedaan hebben, had hij tijd van leven gehad.” De 28-jarige Caligula was pas vier jaar aan de macht toen hij door huursoldaten werd vermoord.

Ooit zou de jonge keizer tijdens een banket in lachen zijn uitgebarsten. Toen hem werd gevraagd wat hij dan grappig vond, was dit zijn antwoord: “Het idee dat ik maar met mijn hoofd hoef te knikken en jullie keel wordt afgesneden.” Ik moest aan Trumps dreigementen aan het adres van zijn tegenstanders denken. Caligula stond ook bekend om waanzinnig prestigieuze bouwprojecten. Ik moest aan vastgoedmagnaat Trump denken.

Illustratie: de ‘gouden Trump-toren’ in Las Vegas. 

In de klassieke beeldvorming wordt Caligula vaak voorgesteld als een halve of hele madman, een gek, een psychopaat, een pervert, een krankzinnige sadist. Dat wordt de jongste jaren door oudhistorici en classici genuanceerd. Zij hebben het over de vooringenomen bronnen die Suetonius en Dio Cassius zijn en die gretig feiten, overdrijvingen en verzinsels door elkaar mixen. Als Caligula zogezegd zijn paard tot consul wilde benoemen, zo lees je nu vaker, dan moeten we dat niet letterlijk als een echt plan opvatten, maar als een soort bon mot, en als een blijk van minachting van de keizer voor de politieke elite, de Romeinse senaat en de consuls. De echte betekenis van die zogezegde nakende paardbenoeming was eerder iets als: “Jullie zijn in mijn ogen zo onbetekenend dat ik zelfs m’n paard in jullie plaats zou kunnen zetten.”

Er wordt ook op gewezen dat de autocraat Caligula best wel geliefd was bij het zogenaamde plebs, zeg maar: bij Marcus met de pet. Mensen in armoede treurden na de moord op de keizer naar verluidt om hun held. Tom Holland schrijft over Caligula’s bewind: “Wat hij deed was de waardigheid van de senatorenelite met modder bekladden, en wat hij daarbij ontdekte was dat de massa van het Romeinse volk daar echt van genoot.” Alweer, ik weet niet waarom, moest ik aan president-elect Donald Trump denken. Nog eens Tom Holland, die in 2016 schreef: “Trump heeft dingen gezegd en gedaan die volgens de maatstaven van de traditionele politieke moraal ronduit schokkend zijn, maar in plaats van hem onpopulair te maken bij de massa is hij in zekere zin de lieveling van het volk geworden.”

Ik ben benieuwd welk muziekinstrument Trump zal bespelen als straks politiek Washington misschien in brand staat. Maar dát is dan weer een allusie op een ander weetje uit ons collectieve geheugen, over die andere keizer die soms met Trump in verband wordt gebracht. U heeft het al geraden: Nero is de naam.

Illustratie: T-shirt met een verwijzing naa de brand van Rome onder keizer Nero.

Je hebt een idee dat in deze reeks blogs past? Mail het naar Patrick De Rynck.

Meer over de oudheid in jouw leven? Check www.hic-nunc.be