Ik neem u even mee naar de lessen Latijnse grammatica. Daarin leer je dat een adjectief of bijvoeglijk naamwoord en ook ‘bijwoorden’ drie zogenaamde ‘trappen van vergelijking’ kunnen hebben, met als laatste de superlatief. Bijvoorbeeld: ‘dicht, dichter, dichtst’. Of: ‘goed, beter, best’. Of: ‘intiem, intiemer, intiemst’. In het Latijn worden veel van die superlatieven gevormd met achteraan in het woord -issimus. ‘Fortissimus’ betekent bijvoorbeeld ‘zeer sterk’ of ‘zeer moedig’.

Ik koos mijn voorbeelden natuurlijk niet toevallig. ‘Dichtst’ is in het Latijn ‘proximus’. Juist, ja, u bent al mee. ‘Best’ is dan weer ‘optimus’. Een eenvoudige search op Google leert dat iets met optimus of optima gretig wordt gebruikt in de bedrijfs- en reclamewereld. Iets gelijkaardigs geldt voor supremus en zijn afgeleiden – dat woord betekent in het Latijn ‘hoogste’ – en ook voor maximus, de superlatief van magnus, groot. Zelfs een woord of naam met ‘max’ erin wekt al grootse associaties… Het voordeel met zulke woorden en hun afgeleiden is bovendien dat je bedrijfsnaam ook meteen internationaal klinkt en bruikbaar is. In Vlaanderen kennen we dan weer de Ultima’s, de zogenaamde Vlaamse cultuurprijzen, en ook dat woord is een Latijnse superlatief.

Je kunt zelfs nog een stap verder gaan, zo blijkt: intimus is in het Latijn eigenlijk al een superlatief van het voorzetsel intra, binnen. Intimus betekent dan ‘het binnenste’ of ook ‘het intiemste’. Dat volstond blijkbaar niet voor de lingerieketen Intimissimi. Die maakt nog eens een nieuwe superlatief van een superlatief. Over neologismen gesproken: onder meer Jozef Stalin kreeg de titel ‘generalissimus’, en dat is een soort Latijnse superlatief van het zelfstandig naamwoord voor ‘generaal’. Zo stond je met je Latijns klinkende superlatief toch nog een flink eind boven gewone opperbevelhebbers. In Rome zag ik dan weer een zaak die heet Camicissima, en dat is een superlatief van het Italiaanse woord voor ‘hemd’, ‘camicia’. ‘Zeer hemd’ heet die zaak dus, letterlijk vertaald.

Misschien zegt u nu: en dan? Wat wil je hiermee nu eigenlijk zeggen? Ik denk dat er in deze voorbeelden een belangrijke boodschap zit. Als de oudheid ook op dit woordniveau in ons spreken zit – en ik zou natuurlijk nóg veel voorbeelden kunnen geven – dan maakt ons dat als vanzelf vertrouwd met die splinters oudheid. Ook zonder dat we het goed beseffen. We denken er vaak letterlijk niet meer bij na. Zoals je in een vertrouwensrelatie niet meer hoeft na te denken over met wie je te maken krijgt. Omdat het vanzelfsprekend is.

Trigger voor deze blog: een winkel van Intimissimi in Rome.

Je hebt een idee dat in deze reeks blogs past? Mail het naar Patrick De Rynck.

Je wil meer lezen over de oudheid in jouw leven? Check www.hic-nunc.be