Het artikel gaat over de vaststelling dat dode huisdieren niet langer uitsluitend in de eigen tuin van de baasjes begraven worden of bij de dierenarts worden achtergelaten. Het aantal steden en gemeenten met een dierenbegraafplaats, bijvoorbeeld in de vorm van een strooiweide, neemt toe in Vlaanderen. Dat heeft uiteraard alles te maken met onze veranderende omgang met huisdieren, die meer en meer deel gaan uitmaken van het gezin. En die dus ook hoe langer hoe meer worden begraven naar het voorbeeld van mensen. In mijn buurt ken ik alvast ook twee dierencrematoria, die overigens allebei een Latijnse naam hebben: ‘Amicitia’ heet de ene, en ‘Memoria’ de andere. Volgens hun website krijgt het gestorven huisdier er een, ik citeer, “menswaardig afscheid”. Dat zegt alles.

Tegelijk, schrijft de journalist van het krantenstuk, stoot rouwen voor gestorven dieren bij veel mensen nog op onbegrip. En toen dacht ik nog eens aan m’n Grieks-Romeinse grafschrift dat al langer door mijn hoofd blijft spoken: “Begin niet te lachen omdat dit het graf van een hond is…” Het onbegrip voor het rouwen om gestorven huisdieren is dus alvast geen fenomeen van onze tijd alleen. Of hoe grafschriften een ongemeen boeiende bron zijn om door te dringen in dagelijkse gedachten en bekommernissen van mensen van lang geleden…

Dit is nog zo’n antiek grafschrift: “Nooit was ik gewend om met zware kettingen vastgebonden te liggen, en zweepslagen op mijn blanke lijf hoefde ik ook al niet te verduren. Nee, ik lag op de zachte schoot van mijn baas en bazin, en ik wist goed hoe ik moe op een mooi bekleed ligbed liggen moest.” Einde citaat. Aan het woord was de hond Margarita, een eigennaam die ‘Parel’ betekent. Dit teefje leefde in de tweede eeuw, stierf naar haar eigen zeggen bij het werpen van jongen en kreeg als lang grafschrift een gedicht in de ik-persoon. Dat eindigt zo: “Nu bedekt de aarde mij, onder een marmeren tegeltje.”

Het zal je al duidelijk geworden zijn uit de bewoordingen: Margarita was een heuse huishond, die zelfs op de schoot van zijn baasjes, man en vrouw, mocht liggen. Een Romeinse schoothond, als het ware. Zo ken ik er nog eentje, óók dankzij een bewaard grafschrift en óók uit de tweede eeuw. Ze heette Myia en haar baasje schrijft het volgende in het grafschrift voor haar hond: “Ach, hoe zoet was ze, en hoe lief. Toen ze nog leefde, lag ze op schoot, en ze deelde steevast mijn slaap en mijn bed. Ach, wat erg, Myia, nu ben je dood. Blaffen deed je alleen als een rivale zo vrij was om bij je vrouwtje te komen liggen.”

Illustratie: Grafstèle voor Helena, 2de eeuw n.Chr., marmer. Los Angeles, The J. Paul Getty Museum

Het zijn inderdaad vooral honden waarvan uit de Romeinse tijd grafschriften en ook grafstenen bewaard zijn gebleven. En paarden, daar kennen we ook wat voorbeelden van van. Maar mijn dierentuin van dode beesten uit de oudheid met een grafschrift is veel groter en diverser. Er zit ook een haas bij, een patrijs, en verder nog een sprinkhaan, een cicade en een mier. Voor je denkt dat ik het hier in het belachelijke trek: er is geen woord gelogen van wat je net las of hoorde. Alleen zijn die grafschriften voor de sprinkhaan, de cicade enzovoort enzovoort literaire grafschriften. Ze zijn geschreven door dichters en ze bleven bewaard in een poëziebundel. Ongetwijfeld deden ze nooit dienst als echt grafschrift. Maar ik vind ze wel mooi om m’n vijfminutenpodcast mee te eindigen. Dit is het ontroerend mooie grafgedicht voor een cicade en een krekel. Die twee naamloze diertjes waren de lievelingen van het meisje Myro:

Voor haar cicade, de boomzanger,
en ook voor haar krekel, nachtegaal van het veld,
bouwt de kleine Myro een graf.
Dat begiet ze met haar kindertranen,
nu haar lievelingsdieren zijn weggesleept
door de dood, die niets geeft om liefde.

Je hebt een idee dat in deze reeks blogs past? Mail het naar Patrick De Rynck.

Meer over de oudheid in jouw leven? Check www.hic-nunc.be