Atalanta: zo heette het ongewenste kind dat volgens een Griekse mythe door haar vader dan maar te vondeling werd gelegd: de man had een zoon gewild. Atalanta werd gered door een berin en vervolgens door jagers opgevoed. Zij werd zelf een befaamde jageres. Net als de godin van de jacht, Diana, moest ze lange tijd niets weten van mannen en van wat heet ‘vrouwelijkheid’. Tot haar vermaledijde vader haar dwong om toch te trouwen. Atalanta’s verhaal lijkt me een kluif voor hedendaagse psychologen.

Ik moest aan Atalanta denken toen ik in het Canvasprogramma ‘Alleen Elvis blijft bestaan’ kleine-kinderenpsychiater Binu Singh hoorde vertellen over het levenslange belang van de vroegste kindertijd, van bij de conceptie en later de geboorte. Singh betrekt als psychiater haar eigen ervaringen in India bij haar inzichten: ‘Mijn mama vertelde mij dat het bij m’n geboorte zo’n drama was dat ik als eerstgeborene een meisje was. Dat viel tegen in de familie. Die druk had mijn moeder een hele zwangerschap gevoeld: “Het moet wel een zoon zijn.” Ik moet die stress hebben gevoeld in de moederbuik.’

Behalve aan Atalanta kwam er mij bij die pakkende woorden nog een ander personage uit de oude mythen voor de geest: Ifis, de hoofdfiguur uit een verhaal van de Romeinse dichter Ovidius. Ook de vader van Ifis wilde een zoon, maar het werd een dochter. De moeder verborg dat dertien jaar lang voor haar man en deed alsof de dochter een zoon was. Tot Ifis een verloofde toebedeeld kreeg: het mooiste meisje op Kreta. Dat was verscheurend voor Ifis, het meisje dat voor een jongen doorging: zij wilde niet trouwen met een vrouw. Eind goed al goed, dankzij de godin Isis. Die veranderde Ifis in een echte jongen. En ze leefden nog lang en gelukkig.

Mythen, ze zijn tijdloos, hoor je wel eens beweren, omdat ze over onze wezenlijke relaties gaan en die blijven per definitie… wezenlijk: de relaties met ouders, geliefden, de omgeving, krachten die ons te boven gaan… Ik ben geneigd dat ook te vinden: al vertellend hebben mythen het over de kern van het menselijk bestaan. En dus ook over de fouten die we als mensen maar blijven maken. Zoals wensen dat een nieuw kind geen meisje wordt. Ik was dan ook niet verwonderd toen ik onlangs een leraar hoorde getuigen dat het lezen van het antieke verhaal over Ifis in de klas tot heftige emoties kan leiden. Een krachtig bewijs van de tijdloosheid van oude verhalen.

Trigger voor deze blog: het gesprek met Binu Singh in ‘Alleen Elvis blijft bestaan’ (23 oktober). https://www.vrt.be/vrtnu/a-z/alleen-elvis-blijft-bestaan/9/alleen-elvis-blijft-bestaan-s9a3-binu-singh/

Het verhaal van Ifis kun je hier lezen en/of beluisteren: www.hic-nunc.be.
Rubriek: Luistermythen.

Je hebt een idee dat in deze reeks blogs past? Mail het naar Patrick De Rynck.

Je wil meer lezen over de oudheid in jouw leven? Check www.hic-nunc.be