Wat een vreemd dubbelleven is dat leven van Persefone toch. Het is het resultaat van een compromis: Hades heeft de jonge Persefone ooit met geweld ontvoerd, weg van de aarde, waar zij gelukkig leefde met Demeter. Die hoorde de angstkreten van Persefone van de bergen weerkaatsen, zegt het verhaal. Demeter was razend. En toen zij er uit woede over de ontvoering van haar dochter voor zorgde dat de aarde bar en onvruchtbaar werd, met hongersnood als gevolg, greep Zeus in: Hades moest Persefone teruggeven aan haar moeder. Maar haar helemáál teruggeven kon niet meer, omdat Persefone intussen in de onderwereld… granaatappelpitten had gegeten. Aldus de mythe. Zo kwam het compromis tot stand. En daardoor beleven wij nu de herfst, wordt het straks winter en komen daarna de lente en de zomer terug. Elk jaar weer. In de Griekse oudheid was de terugkeer van Persefone in de lente de aanleiding om te feesten en om rituelen te houden.

Over naar onze tijd, de essentie van deze gastblog. Waarom hervertel ik hic et nunc dit oude verhaal? Omdat het november is en herfst, zoals ik aan het begin zei. Maar er is meer. Ik citeer hier graag de Nederlandse academica Jacqueline Klooster in haar recente boek Medusa in de spiegel: “Het hervertellen van het Persefone-Hades-verhaal is momenteel mateloos populair. Het is een ware industrie, met de meest waanzinnige vertakkingen. Op Goodreads vind je onder de noemer popular Hades and Persephone retellings bijvoorbeeld al honderden titels. Het verhaal tiert ook welig op fanfictionsites als Archives of Our Own, met meer dan tienduizend bijdragen getagd met Persefone en Hades, en op Tumblr.” Einde citaat.

Illustratie: Frederic Leighton, De terugkeer van Persefone, ca. 1891, olieverf op doek, 203 x 152 cm. Leeds Art Gallery

Volgens Klooster is in veel van die hedendaagse hervertellingen van dit oude verhaal de kern dezelfde: in tegenstelling tot de antieke versie van de mythe focussen auteurs van nu op Persefone – en dus niet op Demeter of Hades of Zeus. Klooster verbindt dat met het huidige lezerspubliek: veel jongvolwassenen en vooral veel jonge vrouwen. In de nieuwe versies van haar verhaal heeft Persefone, die vaak een andere naam heeft, een relatie met een oudere, intimiderende en machtige man, met wie ze geleidelijk aan een echte verhouding krijgt, als in een soort van stockholmsyndroom, of zoals in het verhaal van Belle en het Beest. Klooster schrijft: “GenZ verwacht dat Persefone niets doet zonder consent.” Zo komt het dat in veel hervertellingen Persefone niet wordt ontvoerd door Hades. Nee, ze trekt uit vrije wil naar de onderwereld, weg van haar moeder, op zoek naar zelfstandigheid. En ja, op haar tocht komt ze de sexy man Hades tegen… Voor je het weet beland je bij overbekende boeken als Twilight Saga van Stephenie Meyer en zelfs bij Fifty Shades of Grey, Vijftig tinten grijs. Twee keer krijgt daarin een jonge vrouw een relatie met een oudere en moeilijk te doorgronden man of zelfs met een vampier. Zoals Persefone.

Maar inmiddels zijn we wel erg ver afgedwaald van de herfst, de dodenmaand november en Persefone als koningin van de doden. Met hervertellingen van oude mythen weet je waar je begint, niet waar je finaal belandt.

Je hebt een idee dat in deze reeks blogs past? Mail het naar Patrick De Rynck.

Meer over de oudheid in jouw leven? Check www.hic-nunc.be