Eerst overloop ik met u de tien populairste jongensnamen van 2021 en ik verontschuldig mij uiteraard meteen bij de meisjes: ik moest een hartverscheurende keuze maken om deze blog binnen de perken te houden. Sorry, dames. Nu goed. Wat zijn die tien populairste jongensnamen? Hier gaan we: Noah, Arthur, Louis, Liam, Jules, Adam, Lucas, Gabriel, Victor en Oscar. Beste mensen, alle tien zijn die namen oorspronkelijk afkomstig uit de oudheid. U mag dat van mij grondig checken, maar ik geef het u nu al op een briefje: u zult op uw etymologische zoektochten tien keer belanden in de Hebreeuwse, Griekse, Romeinse, Keltische en Germaanse oudheid of ten laatste de hele vroege middeleeuwen. Ik ga nog een stap verder: u mag van mij ook het jaar 2020, 2019 enz. enz. nemen. U zult een gelijkaardige vaststelling maken. En al helemaal als u nog verder teruggaat in de tijd, en belandt bij de generatie van de heren Jozef, Jan, Peter, Dirk, Bart en Patrick. Allemaal namen van heel lang geleden.

Ik heb voor deze blog ook een soort van omgekeerde oefening gemaakt. Nu niet met de gesloten vraag ‘wat zijn de populairste namen?’, maar met de open vraag ‘wat is er allemaal mogelijk als je een naam voor je kind zoekt?’. Op het net wemelt het van de sites die aankomende ouders inspiratie aanreiken voor wat heet ‘een unieke naam’ voor hun toekomstige zoon of dochter. Een unieke naam, dat is per definitie geen populaire naam, in tegenstelling tot Noah, Arthur, Lucas, Victor enzovoort. En opnieuw belandde ik in de oudheid, onder meer op sites die mij laten kiezen uit ’25 of 20 Griekse namen uit de mythologie’. Ik citeer een van die hippe websites: ‘Het is supertof om jullie mini te vernoemen naar een god of godin uit de Griekse mythologie.’ Behalve bij Iris, Jason en Dafne kwam ik zo terecht bij de goden Poseidon, Selene en Zeus, bij de titaan Atlas en bij de veerman van de onderwereld Charon. Een rariteitenkabinet, als je het mij vraagt. En een voorbeeld van hoe je de oudheid ook op een meer excentrieke wijze kunt inzetten. Met dat woord ‘excentriek’ spreek ik geen waardeoordeel uit. Maar er wordt dus in de Nederlanden effectief hier en daar een klein Zeusje geboren.

Ik keer snel terug naar mijn populaire namen en naar de grote boodschap van deze aflevering van mijn gastblog. Al die vele nieuwe mensjes met voornamen met antieke roots zijn een mooi voorbeeld van hoe de oudheid overal aanwezig is, maar lang niet altijd even opvallend zichtbaar als in Grieks-Romeinsachtige museumtempels, in de kunst en in films en strips over Herakles of Icarus. Het gaat om een banale aanwezigheid, hoor je soms zeggen, een aanwezigheid die niet meteen opvalt, maar die er wel degelijk is. En zelfs dagelijks. Dat levendige, maar dus lang niet altijd bewuste gebruik van de oudheid creëert een soort van vertrouwde bedding waarin mensen zich thuis voelen, zonder dat goed te beseffen. Omdat het zo gewoon is. Zo alledaags.

Het gaat met die banale aanwezigheid veel verder dan al die eigennamen met hun stokoude oorsprong. Onze taal zit zoals bekend vol met woorden met een vaak nog hoorbare Latijnse of Griekse oorsprong: van de woorden ‘video’ en ‘digitaal’ tot de zogenaamde ‘polycrisis’ die we naar verluidt vandaag de dag beleven. Ik noem maar wat. De oudheid is een krachtig, levend onderdeel van onze cultuur, een blijvende bron van inspiratie. En dus van vertrouwdheid. Tot op lettergrepenniveau.

Er rijst in onze tijd een levensgrote vraag: laten we voorzichtig zeggen dat culturen wereldwijd met elkaar vermengd raken en dat die vermenging onder meer onder invloed van de technologie intenser is dan ooit tevoren. Wat zal dat mettertijd betekenen voor de banale aanwezigheid van de oudheid waar ik het hier over heb? Het antwoord op die vraag heb ik ook niet.

Trigger voor deze blog: al surfend stoten op websites als ’25 namen uit de Griekse mythologie’.

Je hebt een idee dat in deze reeks blogs past? Mail het naar Patrick De Rynck.

Meer over de oudheid in jouw leven? Check www.hic-nunc.be