Atlas is, zoals trouwe fans van deze blog ongetwijfeld weten, de Oudgriekse Titaan die ergens aan het einde van de antieke wereld voor altijd de hemel of zelfs het heelal op zijn schouders moet dragen. De dommekracht Atlas is daar zo druk mee bezig én ook zodanig door geïmmobiliseerd dat hij verder nauwelijks een rol speelt in de mythen. Nooit andersom.

“Je noemde mij je Atlas. Sorry dat ik jou nog op handen draag” is een andere quote uit de megahit van Pommelien. (Tussen haakjes: megas is Oudgrieks voor ‘groot’.) Pommelien zet daarin de antieke mythe over Atlas naar, wel ja, haar hand. Als een nieuwe, vrouwelijke, jonge Atlas draagt zij naar haar eigen zeggen de zware wereld van haar ex op haar schouders, zingt ze. Nooit andersom. Atlas is een zogenaamde break-upsong. In zo’n lied gaat het over een stukgelopen relatie.

Trouwe lezers en luisteraars weten intussen dat ik het in deze blog heb over hoe antieke fenomenen, verhalen, ideeën en dus ook personages… in onze actualiteit blijven opduiken, in allerlei contexten. Met dit voorbeeld zijn we in de lichtere popcultuur beland. En zo lees je nu in media-analyses over het succes van Pommeliens hit dat dankzij haar een hele nieuwe generatie weet wie Atlas is en luidkeels zijn naam meezingt. Pommelien is overigens lang niet de eerste die door Atlas werd geïnspireerd. I’ll carry your world, zong Coldplay in 2013, in een lied met de titel, jawel, Atlas. En een paar jaar later ging het van Atlas, rise!, een song van de metalband Metallica.

Illustratie: detail van de zogenaamde Farnese-Atlas (2de eeus n. Chr.), nu in het Museo Archeologico Nazionale in Napels. Foto: Roberto De Martino. 

Ik geef deze voorbeelden uit de pop- en rockcultuur niet zomaar en ik zou ze moeiteloos kunnen vermenigvuldigen als we er ook andere personages uit de Griekse mythen zouden bijhalen. Het zal de lezers en luisteraars van m’n blog niet onbekend zijn dat cultuurpessimisten – vaak zijn dat oudere mannen – er wel eens hun beklag over doen dat de nieuwe generaties De Traditie niet meer kennen, of dat ze De Fundamenten van Onze Beschaving vergeten zijn. We worden vreemdelingen in onze eigen cultuur, luidt het soms. Dat zijn grote woorden.

Ik geloof ze niet. Het lied van Pommelien Thijs bewijst op een minischaal waarom ik ze niet geloof. Je moet dan natuurlijk wel aanvaarden dat die traditie en die zogenaamde wortels voortdurend – en nu volgt er een antiek woord – metamorfoseren, van gedaante veranderen. Het is nooit anders geweest. “Maar het is toch wel oppervlakkig, allemaal,” hoor ik iemand mompelen. Dat kan, tot pakweg een leraar het Pommelienlied aangrijpt om de klas mee te krijgen in een les mythologie. En zo blijft de oudheid maar kapstokken aanreiken…

Om maar te zeggen: ik hoop jullie ook dit seizoen weer te mogen verrassen met veel stukjes oudheid in onze actualiteit.

Je hebt een idee dat in deze reeks blogs past? Mail het naar Patrick De Rynck.

Meer over de oudheid in jouw leven? Check www.hic-nunc.be