□ Zouden ze het weten, de mannen en vrouwen op de Paralympics die daar in Japan de discus werpen? Zouden ze weten hoe stokoud hun sport is, net als die van de verspringers en speerwerpers? En van de tweehonderd-, de vierhonderd- en de vijfduizendmeterlopers? Stuk voor stuk waren dat namelijk ook disciplines op de antieke Olympische Spelen die meer dan duizend jaar lang plaatsvonden, tot rond 400 na Christus. Al kan die vijfduizend ook drieduizend zijn geweest, we weten het niet en het kwam niet op een meter aan.

Voor de volledigheid vermeld ik nog de andere sporten die in het Oudgriekse Olympia werden beoefend. Wees gerust, het lijstje is veel en veel korter dan dat van Tokyo 2021. Het zijn er welgeteld nog vijf: boksen, paardenraces, worstelen, pankration (een soort catch waarin zowat alles was toegelaten, behalve bijten en de ogen uitsteken) en tot slot het in onze ogen wat bizarre ‘lopen met je wapenrusting aan’. De oude spelen hadden een stevig militair tintje. De marathon? Nee, die werd ondanks zijn Oudgriekse naam niet gelopen in en bij Olympia. De loop van 42 kilometer en 195 meter kwam er pas in 1896, bij de eerste moderne spelen in Athene. En teamsporten, dat kenden de oude Grieken ook niet.

De wereld gaat erop vooruit, schreef/zei ik, en niet alleen omdat het bloederige pankration niet meer wordt beoefend. Maar ook omdat de Paralympics simpelweg bestáán: de antieke Spelen waren er alleen voor perfecte lichamen. Én omdat zowel aan de huidige Olympische als aan de Paralympische Spelen vrouwen mogen meedoen. In het oude Griekenland mochten zij zelfs niet komen kijken. In dat opzicht leek dat Hellas soms op een soort Saoedi-Arabië.

Het zal u intussen wel duidelijk zijn: je kunt de oude spelen maar moeilijk vergelijken met die van ons, ook al wilde de stichter van de moderne spelen, de Franse baron Pierre de Coubertin, het klassieke Griekse ideaal reanimeren: sport als een activiteit die mensen er fysiek én ook moreel op vooruit doet gaan. In het oude Olympia gingen de sportspelen bijvoorbeeld ook samen met een vrolijk religieus festival met veel offers. Wie geen Griek was, had daar overigens niets te zoeken. Niks wereldbroederschap toen.

Is er dan geen parallellie tussen oud en nieuw mogelijk? Toch wel. Deelnemen is in 2021 allang niet meer belangrijker dan winnen, in tegenstelling tot wat De Coubertin naar verluidt propageerde. Alleen medailles tellen en blijven ons bij, en dan nog het liefst de gouden exemplaren. Wel, dat is nu eens typisch Oudgrieks. Want ook daar en toen was maar één ding van tel: winnen, de beste zijn. Niet als vierde of 27ste eindigen. Dan was je beter thuisgebleven. En er is nog een vergelijkingspunt tussen de oude en de nieuwe spelen. In een samenleving vol structurele ongelijkheid waren de oude spelen een notoire uitzondering: mensen van lagere komaf – excuus: vrije jongemannen van lagere komaf – konden dankzij de spelen maatschappelijk opklimmen en hun lauwerkrans verzilveren. Die sociale mobiliteit dankzij sport was ook De Coubertins ambitie.

Trigger voor deze blog: de Olympische en de Paralympische Spelen.

Je hebt een idee dat in deze reeks blogs past? Mail het naar Patrick De Rynck.