Het was in de aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen weer van dat, in de bitse, haatdragende tweestrijd tussen Donald Trump en Kamala Harris: Harris werd hier en daar afgebeeld als een monsterlijke vrouw met… slangenhaar. En dus als het antieke personage Medousa uit de Grieks-Romeinse mythen. Ik zeg heel bewust dat het ‘weer van dat’ was, want Harris heeft nogal wat voorgangsters, onder wie Theresa May, Angela Merkel en uiteraard Hillary Clinton. Het is een vileine, kwaadaardige manier om vrouwelijke politici te herleiden tot kwaadaardige, monsterachtige figuren, voor wie je maar beter oppast en die dus ook het best aan de kant worden geschoven.

Zoals u misschien weet, volstond volgens de mythen één blik in de ogen van Medousa om tot steen te worden herleid. Er waren in de oude verhalen een held, Perseus, en een spiegel nodig om Medousa te kunnen onthoofden. In 2016 kon je in de V.S. smakeloze T-shirts en koffiekoppen kopen waarop Trump triomfeert als Perseus en Hillary Clinton als de onthoofde Medousa. Ik heb niet kunnen achterhalen of dat deze keer ook het lot van Kamala Harris is geweest. In elk geval, vrouwelijke tegenstanders voorstellen als te vermoorden monsters is een wel erg kwalijke vorm van machisme en seksisme.

Illustratie: Medousa-tattoo door Dom Carter (CC-SA-4.0)

Medousa als gevaarlijke tot levensgevaarlijke vrouw die verslagen moet worden is de klassieke voorstelling, ook in de kunsten. Maar sinds enige tijd is de figuur van Medousa ook een mooi voorbeeld van hoe oude mythen en hun personages ook op heel andere manieren kunnen worden gebruikt en misbruikt dan traditioneel het geval is. Medousa is nu namelijk een populair motief in de wereld van tattoos, vooral bij jonge vrouwen. Dat leerde ik toch tijdens een minionderzoekje bij enkele tattoozaken. Het klassieke beeld van Medousa als gevaarlijke vrouw die maar beter uit de weg wordt geruimd, wordt omgeturnd tot Medousa als het rolmodel van een krachtige vrouw, een empowerde vrouw, zoals dat tegenwoordig heet, een vrouw die opkomt tegen machistische onderdrukking en tegen grensoverschrijdend gedrag. Die omkering is overigens in bepaalde feministische kringen al langer het geval. Medousa wordt dan voorgesteld als een bedreiging van het patriarchaat: kijk me niet aan, man, of ik versteen je.

Illustratie: Een van de vele recente boeken door vrouwelijke auteurs met bewerkingen van antieke mythen.

Dat alternatieve beeld van Medousa past in een veel bredere trend, die onder meer in de boekensector opmerkelijk is. Het aantal bewerkingen van antieke mythen door vrouwelijke auteurs is daar nauwelijks nog bij te houden. Het is bijna een nieuw genre geworden. In al die bewerkingen nemen krachtige vrouwen het heft in handen.

Het is alweer een voorbeeld van hoe de oudheid altijd weer nieuw en anders wordt, bij manier van spreken. Omdat we niet anders kunnen dan er in onze tijd over spreken en mee dealen. En die tijden van ons veranderen nu eenmaal.

Je hebt een idee dat in deze reeks blogs past? Mail het naar Patrick De Rynck.

Meer over de oudheid in jouw leven? Check www.hic-nunc.be