De man over wie ik het heb – nu weet je al meteen dat m’n leider geen vrouw was – betoogde dat alle oorlogen die hij voerde gerechtvaardigd waren. Áls hij ten oorlog trok, dan deed hij dat met het oog op de veiligheid van z’n eigen land en om vrede te stichten. Daar ging hij prat op. Het was hem dus niet te doen om de uitbreiding van dat land van hem of, erger nog, om persoonlijke roem. Dat konden aangename neveneffecten zijn als hij ergens zijn leger met succes inzette, maar het hoofddoel, plan A, was en bleef: vrede brengen. Zo luidde toch het officiële beleid.

De man en machthebber over wie ik het heb ging verder: andere volkeren hadden er alle belang bij om vriendschappelijke en vredevolle betrekkingen met hem en zijn machtig land aan te knopen, stelde hij, en om hem het liefst ook financieel te steunen, bijvoorbeeld op economisch vlak met, waarom niet?, vormen van belastingen. Je zou dat ‘heffingen’ kunnen noemen. Of door troepen te leveren, dat ook. Met de leiders van deze bondgenoten werd onze machthebber vervolgens graag in beeld gebracht. In die beelden brachten zij hem bij voorkeur hulde en lieten ze hun respect voor hem zien.

En ja, de machthebber over wie ik het hier heb was ijdel genoeg om zijn militaire en andere successen gretig bekend te maken en te vereeuwigen, bijvoorbeeld op monumenten of in levensgrote, statige standbeelden van zichzelf, die over het hele land verspreid werden. Dat zag hij als een manier om de beeldvorming positief te beïnvloeden, tot in de eeuwen der eeuwen. In die beelden bracht hij ook graag zijn familie, wel ja, in beeld.

Tot zover mijn beschrijving van m’n vooralsnog anonieme leider uit het verleden. Ik zou er veel voor geven om nu in je hoofd te kunnen kijken: aan wie denken mijn lezers en luisteraars? Over wie heeft die De Rynck het? Wel, laat ik de suspense maar wegnemen: ik had het over de Romein Augustus, Romes eerste keizer, die niet ‘keizer’ genoemd wilde worden. Mijn inspiratie voor de anonieme beschrijving van Augustus komt onder meer uit een boek dat recent in het Gallo-Romeins Museum is voorgesteld aan de wereld: Rome en de Lage Landen, heet het, en het is van de hand van oudhistoricus en oudheidkenner Robert Nouwen. Het boek is een levenswerk en een mijlpaal, voor de auteur en voor al wie geïnteresseerd is in hoe het onze contreien is vergaan sinds Augustus’ voorganger, Julius Caesar, hier huishield en tot de Frank Clovis ten tonele verscheen.

Illustratie: “Op de bekers van Boscoreale plaatsen Gallische edelen hun zonen onder de bescherming van Augustus en Drusus. Dit beeld vertolkt de propaganda van een Gallische aristocratie die trouw is aan Rome.” (Uit: Robert Nouwen, Rome en de Lage Landen. Een geschiedenis van Caesar tot Clovis, Lannoo)

Mijn blog gaat elke keer weer over de oudheid die volgens mij in onze tijd op allerlei manieren blijft opduiken. Déze aflevering hoort thuis in de categorie – even ademhalen – ‘machtsmechanismen die door de eeuwen heen verdacht sterk op elkaar blijven lijken, van de oudheid tot nu’. Zoals bijvoorbeeld: jezelf als vredestichter promoten en in de markt zetten, terwijl je eigenlijk een ‘brute imperialist’ bent. Dat zijn niet mijn woorden, maar die van Robert Nouwen. En hij heeft het over Augustus, onder meer over diens plannen om Germania in te palmen. Die plannen zijn, zoals we inmiddels weten, faliekant mislukt.

Die mislukking heeft Augustus niet tegengehouden om in zijn testament, de zogenaamde Res gestae, te verkondigen dat hij het grondgebied van het Romeinse Rijk had uitgebreid en dat hij, als we het over het noorden van het imperium hebben, vrede had gebracht tot aan de Elbe. Dat hij dus Germania had ingepalmd. Om daar vrede te stichten.

Fake news, alternative facts, leugens: dat kennen wij, 21ste-eeuwers, maar al te goed van onze wereldleiders. Het is zo oud als de straat. Of beter: als de Romeinse heirbaan.

Je hebt een idee dat in deze reeks blogs past? Mail het naar Patrick De Rynck.

Meer over de oudheid in jouw leven? Check www.hic-nunc.be